|
ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ
Devlet Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığından:
31.05.2006 tarih ve 26184 sayılı Resmî Gazete
(Değişiklik: 14.03.2009 / R.G. : 27169)
(Değişiklik: 31.07.2009 / R.G. : 27305)
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; özel eğitime
ihtiyacı olan bireylerin, Türk Millî Eğitiminin genel amaçları
ve temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim görme
haklarından yararlanabilmelerini sağlamaya yönelik usul ve
esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; özel eğitime ihtiyacı
olan bireyler ile onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak
eğitim-öğretim hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili hükümleri
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 14/6/1973 tarihli ve 1739
sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun 62 nci maddesi, 1/7/2005
tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 16 ncı
maddesi ve 30/5/1997 tarihli ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey:
Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum
becerilerindeki eksiklikleri nedeniyle öz bakım becerilerinin
öğretimi de dahil olmak üzere yaşam boyu süren, yaşamın her
alanında tutarlı ve yoğun özel eğitim ve destek eğitim hizmetine
ihtiyacı olan bireyi,
b) Aile: Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin anne, baba
ve kardeşleri ya da kanunen bakmakla yükümlü olan kişi veya
kurum temsilcisini,
c) Atölye: Okul ve kurumlarda eğitim programlarının
gerektirdiği uygulamalı derslerde bilgi, beceri ve davranışların
kazandırılması amacıyla gerekli donatımı yapılmış
eğitim-öğretim, uygulama ve/veya üretim yapılan ortamı,
ç) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını,
d) BEP: Bireyselleştirilmiş eğitim programını,
e) Birden fazla yetersizliği olan birey: Birden fazla
alanda görülen yetersizlik nedeniyle özel eğitim ve destek
eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
f) Bireysel gelişim raporu: Özel eğitime ihtiyacı olan
bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile akademik
disiplin alanlarındaki yeterliliklerine ilişkin değerlendirme
sonucunu gösteren raporu,
g) Çocuk bakım elemanı: Özel eğitim okul ve
kurumlarında öğrencilerin beslenme, temizlik ve tuvalet
ihtiyaçlarının karşılanması, onların fiziksel güvenliğinin
sağlanması ve öğretim materyali hazırlanmasında öğretmene
yardımcı olan kişiyi,
ğ) Çok ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey:
Bireyin zihinsel yetersizliği yanında başka yetersizlikleri
bulunması nedeniyle öz bakım, günlük yaşam ve temel akademik
becerileri kazanamaması nedeniyle yaşam boyu bakım ve gözetime
ihtiyacı olan bireyi,
h) Destek eğitim hizmeti: Özel eğitime ihtiyacı olan
bireylerin tıbbî ve eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda
belirlenen eğitim ihtiyaçları doğrultusunda kendilerine,
ailelerine, öğretmenlerine ve okul personeline uzman personel,
araç-gereç, eğitim ve danışmanlık hizmetleri sağlamayı,
ı) Destek eğitim odası: Kaynaştırma uygulamaları
yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler ile üstün yetenekli
öğrencilere ihtiyaç duydukları alanlarda destek eğitim
hizmetleri verilmesi için düzenlenmiş ortamı,
i) Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan
birey: Yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan dikkat
eksikliği, aşırı hareketlilik, hiperaktivite ve dürtüsellik
belirtilerini en az iki ortamda ve altı ay süreyle gösteren, bu
özellikleri yedi yaşından önce ortaya çıkan, özel eğitim ile
destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
j) Dil ve konuşma güçlüğü olan birey: Dili kullanma,
konuşmayı edinme ve iletişimdeki güçlük nedeniyle özel eğitim ve
destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
k) Duygusal ve davranış bozukluğu olan birey: Yaşına
uygun olmayan sosyal ve kültürel normlardan farklı duygusal
tepki ve davranışlar göstermesi nedeniyle özel eğitim ve destek
eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
l) En az sınırlandırılmış eğitim ortamı: Özel eğitime
ihtiyacı olan bireyin; toplumla bütünleşmesini sağlamaya yönelik
sosyal, öz bakım, dil ve iletişim alanlarındaki davranışlar ile
düzeyine uygun akademik ve mesleki bilgi ve becerileri
kazandırmak amacıyla destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve
mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir arada
olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamını,
m) Genel Müdürlük: Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim
Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,
n) Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen (gezici
öğretmen): Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için evde,
hastanede, okul ve kurumlarda eğitim ve destek eğitim
hizmetlerini yürütmekle görevlendirilen görme, işitme ve
zihinsel engelliler sınıf öğretmenini,
o) Görme yetersizliği olan birey: Görme gücünün kısmen
ya da tamamen kaybından dolayı özel eğitim ve destek eğitim
hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
ö) Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey:
Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum
becerilerinde hafif düzeydeki yetersizliği nedeniyle özel eğitim
ile destek eğitim hizmetlerine sınırlı düzeyde ihtiyaç duyan
bireyi,
p) İşitme yetersizliği olan birey: İşitme
duyarlılığının kısmen veya tamamen kaybından dolayı konuşmayı
edinmede, dili kullanma ve iletişimde yaşadığı güçlükler
nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan
bireyi,
r) Kurs: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylere, ilgi ve
ihtiyaçları doğrultusunda beceriler kazandırmak amacıyla belirli
süre ve programa dayalı olarak yürütülen, tamamlayan bireylere
sertifika veya belge verilen yaygın eğitim faaliyetlerini,
s) Kursiyer: İlgi ve ihtiyaçları doğrultusunda belirli
süre ve programa dayalı olarak yürütülen yaygın eğitim
faaliyetlerine katılan bireyi,
ş) Orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey:
Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum
becerilerindeki sınırlılık nedeniyle temel akademik, günlük
yaşam ve iş becerilerinin kazanılmasında özel eğitim ile destek
eğitim hizmetlerine yoğun şekilde ihtiyaç duyan bireyi,
t) Ortopedik yetersizliği olan birey: Hastalıklar,
kazalar ve genetik problemlere bağlı olarak kas, iskelet ve
eklemlerin işlevlerini yerine getirememesi sonucunda meydana
gelen hareket ile ilgili yetersizlikler nedeniyle özel eğitim ve
destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
u) Otistik birey: Sosyal etkileşim, sözel ve sözel
olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken
çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel
eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
ü) Özel eğitim okul ve kurumları: Özel eğitime
ihtiyacı olan bireylere hizmet veren, özel olarak yetiştirilmiş
personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programları ve
yöntemlerin uygulandığı, Bakanlığa bağlı her tür ve kademedeki
yatılı ve gündüzlü resmî ve özel okul ve kurumları,
v) Özel eğitim sınıfı: Okul ve kurumlarda, durumları
ayrı bir sınıfta eğitim görmeyi gerektiren öğrenciler için
yetersizlik türü, eğitim performansları ve özelliklerine göre
açılan sınıfları,
y) Özel eğitim: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin
eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak
yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve
yöntemleri, bu bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri
ile akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerine dayalı
olarak uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi,
z) Özel eğitime ihtiyacı olan birey: Çeşitli
nedenlerle bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim
yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden
anlamlı farklılık gösteren bireyi,
aa) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin zorunlu
öğrenim çağı: Okul öncesi dönemi de içine alan 3-14 yaş
grubundaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim-öğretim
süresini kapsayan dönemi,
bb) Özel öğrenme güçlüğü olan birey: Dili yazılı ya da
sözlü anlamak ve kullanabilmek için gerekli olan bilgi alma
süreçlerinin birinde veya birkaçında ortaya çıkan ve dinleme,
konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma ya da
matematiksel işlemleri yapma güçlüğü nedeniyle özel eğitim ve
destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
cc) RAM: Rehberlik Araştırma Merkezini,
çç) Serebral palsili birey: Doğum öncesi, doğum sırası
veya doğum sonrasında meydana gelen beyin hasarının neden olduğu
kas ve sinir sistemi bozukluklarına bağlı motor becerilerde
yetersizliğinden dolayı özel eğitim ve destek eğitim hizmetine
ihtiyacı olan bireyi,
dd) Süreğen hastalığı olan birey: Sürekli ya da uzun
süreli bakım ve tedavi gerektiren hastalığı nedeniyle özel
eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
ee) Tanılama: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin
tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile yeterli ve yetersiz
yönlerinin, bireysel özelliklerinin ve ilgilerinin belirlenmesi
amacıyla tıbbî, psiko-sosyal ve eğitim alanlarında yapılan
değerlendirme sürecini,
ff) Usta öğretici: Ustalık yeterliğini kazanmış;
öğrencilerin/kursiyerlerin kurum, okul ve iş yerindeki
eğitiminden sorumlu, mesleki eğitim tekniklerini bilen ve
uygulayan, usta öğreticilik belgesine sahip kişiyi,
gg) Uzaktan öğretim: Bilişim teknolojileri
kullanılarak belirli bir mekândan bağımsız olarak yapılan
öğretimi,
ğğ) Üstün yetenekli birey: Zekâ, yaratıcılık, sanat,
spor, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda
akranlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren bireyi,
hh) Veli: Öğrencinin anne/babasını veya kanunî
sorumluluğunu üstlenen kişiyi,
ıı) Zihinsel yetersizliği olan birey: Zihinsel
işlevler bakımından ortalamanın iki standart sapma altında
farklılık gösteren, buna bağlı olarak kavramsal, sosyal ve
pratik uyum becerilerinde eksiklikleri ya da sınırlılıkları
olan, bu özellikleri 18 yaşından önceki gelişim döneminde ortaya
çıkan ve özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine ihtiyaç
duyan bireyi,ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Özel Eğitimin Amaçları ve Temel İlkeleri
Özel eğitimin amaçları
MADDE 5 – (1) Özel eğitim, Türk Millî Eğitiminin genel
amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda, özel eğitime ihtiyacı olan
bireylerin;
a) Toplum içindeki rollerini gerçekleştiren, başkaları
ile iyi ilişkiler kuran, iş birliği içinde çalışabilen,
çevresine uyum sağlayabilen, üretici ve mutlu bir vatandaş
olarak yetişmelerini,
b) Toplum içinde bağımsız yaşamaları ve kendi
kendilerine yeterli bir duruma gelmelerine yönelik temel yaşam
becerilerini geliştirmelerini,
c) Uygun eğitim programları ile özel yöntem, personel
ve araç-gereç kullanarak; eğitim ihtiyaçları, yeterlilikleri,
ilgi ve yetenekleri doğrultusunda üst öğrenime, iş ve meslek
alanlarına ve hayata hazırlanmalarını, amaçlar.
Özel eğitimin temel ilkeleri
MADDE 6 – (1) Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve
temel ilkeleri doğrultusunda özel eğitimin temel ilkeleri
şunlardır;
a) Özel eğitime ihtiyacı olan tüm bireyler; eğitim
ihtiyaçları, ilgi, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda ve
ölçüsünde özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır.
b) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimine
erken yaşta başlanır.
c) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitime ihtiyacı olan
bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar
ayırmadan planlanır ve yürütülür.
ç) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin, eğitim
performansları dikkate alınarak, amaç, içerik ve öğretim
süreçlerinde ve değerlendirmede uyarlamalar yapılarak, akranları
ile birlikte eğitilmelerine öncelik verilir.
d) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin her tür ve
kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için,
rehabilitasyon hizmetlerini sağlayacak kurum ve kuruluşlarla iş
birliği yapılır.
e) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin bireysel
yeterlilikleri ve tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve
akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri dikkate alınarak,
bireyselleştirilmiş eğitim planı geliştirilir ve eğitim
programları bireyselleştirilerek uygulanır.
f) Ailelerin, özel eğitim sürecinin her boyutuna aktif
olarak katılımları ve eğitimleri sağlanır.
g) Özel eğitim politikalarının geliştirilmesinde,
üniversitelerin ilgili bölümleri ve özel eğitime ihtiyacı olan
bireylere yönelik etkinlik gösteren sivil toplum kuruluşları ile
iş birliği içinde çalışılır.
ğ) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitime ihtiyacı olan
bireylerin, toplumla etkileşim ve karşılıklı uyum sağlama
sürecini kapsayacak şekilde planlanır.
|
